Tarihin ve Ticaretin Gökyüzü Eşiği, Yavuz Sultan Selim’in Emaneti: Reşadiye Selemen Yaylası Gezi Rehberi
Orta Karadeniz’in o yeşil ve dumanlı Canik Dağları’nın zirvelerine doğru tırmanıp, Tokat, Sivas ve Ordu sınırlarının gökyüzüyle birleştiği o muazzam platolara ulaştığınızda, zamanın akış hızı aniden bükülür. Bulutların ayaklarınızın altında bir deniz gibi serildiği, buz gibi pınarların gürül gürül aktığı bu devasa zirve düzlüğünde, sadece tabiatın azameti değil, 500 yıllık köklü bir Osmanlı dehasının ve capcanlı bir yayla kültürünün ayak izleri karşılar sizi. Burası; adını asırlardır kesintisiz olarak kurulan tarihi pazarından ve fethin vakur hatırasından alan, Türkiye’nin en nevi şahsına münhasır kültür ve doğa vahası Reşadiye Selemen Yaylası’dır.
Selemen Yaylası, sıradan bir yeşil otlak ya da jenerik bir mesire alanı asla değildir. O; Osmanlı Padişahı Yavuz Sultan Selim’in 1514 Çaldıran Seferi’ne giderken ordusuyla birlikte konakladığı, Cuma namazı kılıp fetih duası ettiği kutsal bir tarihi ordugah, o günden bugüne paranın hükmünü yitirdiği geleneksel takas usulünün izlerini taşıyan 500 yıllık bir açık hava pazarıdır. Bugün modern dünyanın o jenerik, beton kirliliğiyle kuşatılmış tüketim çılgınlığından bütünüyle izole bir kamp, kültür keşfi ve ekoturizm deneyimi yaşamak isteyen kâşifler için Selemen Yaylası; coğrafi konumundan lojistik ulaşım haritasına, tarihi pazar şifrelerinden hayat kurtaran en taze seyahat tüyolarına kadar tüm detaylarıyla bu rehberde sizi bekliyor.
1. Coğrafi Konum ve Ulaşım Atlası: Üç İlin Birleştiği Zirve Noktasına Lojistik Yolculuk
Doğa seyyahlarının, kültür kâşiflerinin ve karavan tutkunlarının seyahat planlaması yaparken dijital haritalarda en çok ihtiyaç duyduğu mesafe, ulaşım ağları ve arazi yapısı analizleriyle Selemen Yaylası’nı coğrafya atlasındaki yerine oturtalım:
Selemen Yaylası, Karadeniz Bölgesi’nin Orta Karadeniz bölümünde, Tokat ilinin en doğusunda yer alan dağlık ve gür ormanlık ilçesi Reşadiye sınırları içerisindedir. Yayla, Tokat’ın Reşadiye, Sivas’ın Koyulhisar ve Ordu’nun Aybastı ile Mesudiye ilçelerinin bütünüyle kesişim noktasında, Canik Dağları’nın en yüksek platolarından birinin üzerinde konumlanmıştır.
- Mesafe ve Bölgesel Bağlantılar: Bu tarihi yayla; Reşadiye ilçe merkezine yaklaşık 35-40 km, bağlı olduğu Tokat şehir merkezine ise 130 km mesafede yer almaktadır. Kuzey komşusu Ordu Aybastı’ya (ünlü Perşembe Yaylası yönü) 30 km, doğusundaki Sivas Koyulhisar ilçe merkezine ise yaklaşık 40 km uzaklıktadır. Bu jeostratejik konumu, yaylayı Karadeniz ile İç Anadolu kültürlerinin tam ortasındaki en işlek lojistik kavşak haline getirir.
- Kendi Aracınızla Ulaşım ve Yol Kalitesi: Reşadiye ilçe merkezinden yola çıkan gezginlerin Bereketli ve Bozcalı beldeleri istikametini takip ederek kuzey yönündeki dağ yamaçlarına doğru tırmanması gerekir. Bölgesel merkezlere kadar uzanan yollar asfalt kalitesine sahiptir. Yaylaya çıkan son 5-10 km’lik koridor ise sertleştirilmiş toprak ve stabilize dağ yolu karakterindedir. Yaz ve sonbahar aylarında binek araçlar altı çok alçak olmamak kaydıyla dikkatli bir sürüşle yayla merkezine ulaşabilir. Karavanlar, SUV’lar ve arazi araçları için ise bu rota muazzam bir manzara sürüşü sunar.
- Havalimanı ve Toplu Taşıma Dinamikleri: Yaylanın zirvesine kadar giden düzenli bir toplu taşıma hattı bulunmamaktadır. Şehir dışından havayolu ile gelecek seyahat severler için en mantıklı lojistik kurgu; yaklaşık 140 km mesafede yer alan yeni Tokat Havalimanı veya Sivas Nuri Demirağ Havalimanı’na ulaştıktan sonra yüksek tabanlı bir araç kiralamaktır. Ayrıca yayla pazarının kurulduğu cuma günleri Reşadiye merkezinden yaylaya giden yerel esnaf minibüsleri de alternatif bir lojistik hat sağlar.
- Megalitik Rakım ve Alp İklimi: Selemen Yaylası’nın kurulu olduğu platonun ortalama rakımı tam 1600-1750 metre civarındadır. Bu yüksek rakım sebebiyle yaylada bütünüyle sert ve karakteristik bir Alp iklimi hakimdir. Kelkit Vadisi’nin alçak tabanındaki sıcak havaya tezat olarak, yaylada nemsiz, bol oksijenli ve buz gibi bir dağ havası nefesinizi açar.
2. 1514’ten Günümüze Taşınan Tarih: Yavuz Sultan Selim ve 500 Yıllık Tarihi Pazar
Google’da “Selemen yaylası pazar tarihi”, “Yavuz sultan selim tokatta nerede konakladı” veya “Paranın geçmediÄŸi tarihi pazar nerede” diye nitelikli araÅŸtırmalar yapan tarih, sosyoloji ve antropoloji meraklıları için bu bölüm, yaylanın asırlık karakterini tüm çıplaklığıyla ortaya koyar.
Yavuz Sultan Selim’in Muazzam Ordugahı
Selemen Yaylası’nın dünya tarihi sahnesine en büyük ve anıtsal çıkışı 1514 yılına dayanır. Osmanlı İmparatorluğu’nun doğu sınırlarını güvenceye almak adına Safevi Devleti üzerine sefere çıkan muazzam ordusuyla Osmanlı Padişahı Yavuz Sultan Selim, çetin dağ yollarını aşarak bu devasa, sulak ve düzlük yaylaya ulaşmıştır. Ordunun dinlenmesi, atların otlatılması ve lojistik ikmal yapılması adına burayı muazzam bir ordugah olarak seçen padişah, cuma gününe denk gelen konaklamada ordusuyla birlikte yayla düzlüğünde Cuma namazı kılmış ve Doğu Seferi’nin muzafferiyeti için topluca fetih duaları edilmiştir. O günden sonra bu ulu menzil, yerel hafızada bütünüyle kutsal bir tarihi abidye dönüşmüştür.
Paranın Hükmünü Yitirdiği Asırlık Takas Pazarı
Yavuz Sultan Selim’in ordusunun ihtiyaçlarını karşılamak adına çevre illerden (Ordu, Sivas, Tokat, Giresun) gelen esnafların ve köylülerin yaylada başlattığı ticari hareketlilik, seferin ardından nesiller boyu aktarılan muazzam bir geleneksel müesseseye dönüşmüştür: Tarihi Selemen Yayla Pazarı. Tam 500 yılı aşkın bir süredir her yılın Mayıs ayı ilk haftasından başlayarak Kasım ayına kadar her Cuma günü kesintisiz olarak kurulan bu pazar, Anadolu’nun en eski açık hava ticaret merkezidir.
Bu pazarın en hip ve sarsıcı özelliği, yakın geçmişe kadar içinde modern paranın neredeyse hiç kullanılmamış olmasıdır. Karadeniz’in sahil şeridinden (Ordu, Fatsa, Ünye) gelen köylüler getirdikleri fındık, mısır, hamsi tuzlaması, meyve ve kurutulmuş gıdaları; Tokat ve Sivas’ın dağ köylerinden gelen Türkmen köylülerinin ürettiği yayla peyniri, tereyağı, canlı hayvan, yün ve et ürünleriyle bütünüyle takas (barter) ederek ticaret yaparlardı. Günümüzde modern para birimleri entegre olmuş olsa da, pazarın o el sıkışarak yapılan sıkı pazarlık ritüelleri, doğallığı ve samimiyeti, asırlık ahilik ve lonca kültürünün günümüzdeki en canlı vesikasıdır.